Zebrane na wystawie "Facebook czasów PRL - pamiętniki szkolne i sztambuchy” to nie tylko sentymentalny przegląd dziecięco-młodzieżowych przyjaźni i sympatii oraz więzi łączących autora wpisu i adresata. To także przykład zmian w postrzeganiu świata, a nawet sytuacji społeczno-politycznej. Najstarszy prezentowany w Książnicy Pedagogicznej w Kaliszu pamiętnik pochodzi z 1906 roku, najmłodszy z 2009 roku.

„W każdej epoce w pamiętnikach wpisywano inne rzeczy. I na pewno co innego wpisywano w tych najwcześniejszych i w tych przedwojennych. Co innego wpisywano tuż po wojnie. Większość wpisów w pamiętnikach udało mi się pogrupować według kilku kategorii. W pierwszej mamy wyznania przyjaźni, a nawet miłości, tej pierwszej, dziecięcej. Następna grupa to wpisy najbliższej rodziny, matki, rodzeństwa, babć, ciotek, kuzynów. Te zazwyczaj dotyczą sfery dobrego wychowania, przestróg i dobrych rad na przyszłe życie. Kolejna grupa to nauczyciele wychowawcy. I tu spotykamy wpisy dotyczące ważności i celu nauki. Przykładem jest słynne „Ucz się, ucz, bo nauka to potęgi i klucz”. Koledzy i koleżanki wpisywali zabawne rymowanki typu „Fiku-miku i już jestem w twoim pamiętniku”. Starsze pamiętniki to głównie zbiór fragmentów prozy, poezji, znanych pisarzy i poetów. Ponadto pojawiają się wpisy patriotyczne, religijne. A właściciel na początku zazwyczaj dawał wpis. Proszę kartek nie wyrywać, tylko ładnie się wpisywać, bo karteczki się gniewają, gdy je dzieci wyrywają” – powiedziała radiuCENTRUM Marianna Marciniak, kuratorka wystawy.

na fot.: Marianna Marciniak, kuratorka wystawy

Otwarcie wystawy było też okazją do przyjrzenia się społeczno-kulturowej stronie pamiętników. Te najczęściej prowadziły kobiety, którym przypisywano w kulturze rolę bardziej sentymentalnych i dbających o spuściznę.

na fot.: pamiętniki prezentowane na wystawie

„To gdzieś wynikało z takiego modelu wychowawczego. Dziewczynom może nie narzucano, bo to by było złe słowo, ale namawiano je do tego, żeby właśnie eksponowały swoje uczucia w ten sposób, wyrażały swoje uczucia. To był też element ekspresji, ale dlaczego też? Dlatego, że dla kobiet jest właśnie ta sfera prywatna, domowa. Mężczyzna funkcjonował bardziej w sferze publicznej, czyli nie było takiej potrzeby, żeby taki pamiętnik prowadzić. Chociaż chłopcom dawano się wpisywać do tych pamiętników, w szczególności tym, którzy się podobali. I właśnie to trzeba podkreślić. Chłopcy, chociaż nie prowadzili pamiętników, to bardzo chętnie się wpisywali do tak zwanych sztambuchów dziewczyn, wyrażając swoje sympatie. Czasami w pamiętnikach pojawiał się jakiś rysunek, czasem wklejano też zasuszone kwiaty, czy nawet kosmyki włosów pojawiały się w takich sztambuchach” – dodała radiuCENTRUM Agnieszka Słupianek – Winkowska, wykładowczyni, regionalistce i odkrywczyni lokalnych „HERstorii”.

na fot.: Agnieszka Słupianek, regionalistka

Na wystawie w Książnicy Pedagogicznej zgromadzono ponad 50 pamiętników, cytatników i zeszytów ze złotymi myślami. Wszystkie należą do czytelników oraz pracowników placówki. A można je oglądać i analizować zmieniające się mody pamiętnikarskie do 26 marca. Wstęp na wystawę jest wolny w godzinach otwarcia placówki.